Sponsorlu Alan / Reklam
İnternet kültürünün alaycı kelimelerinden biri olan “simping”, çoğu zaman hafife alınan bir davranış kalıbını tarif ediyor: karşılık görmeyen bir romantik ilgiye aşırı zaman, para, iltifat ve dikkat yatırmak. Bu davranış ilk bakışta yalnızca abartılı bir flört stratejisi gibi görünebilir. Ancak Journal of Personality’de yayımlanan yeni bir çalışma, meselenin arkasında daha derin bir psikolojik itki olabileceğini gösteriyor. Araştırmaya göre erkeklerde aşırı ve takıntılı romantik ısrarı en güçlü biçimde açıklayan değişken, kişinin kendini ne kadar çekici gördüğü değil, yalnız kalma korkusu.
PsyPost’un aktardığı çalışmada Daniel Ho ve çalışma arkadaşları, popüler kültürdeki “simp” etiketini bilimsel olarak tanımlamaya çalışıyor. Araştırmacılar bu davranışı sıradan destekleyicilikten ayırıyor: Burada söz konusu olan şey, sağlıklı bir ilişkinin karşılıklı özeninden çok, tek taraflı bir ilgiye pahalı hediyeler, sürekli iltifat, savunmacı sahiplenme ve idealize etme yoluyla tutunmak. Bu nedenle davranış, kimi durumlarda romantik nezaketten çok obsesif ilişki müdahalesine yaklaşabiliyor.
Modern Flört Pazarında Eski Zihinler
Çalışmanın teorik arka planında “evrimsel uyumsuzluk” fikri var. İnsan zihni, romantik rekabeti tarihsel olarak sınırlı sosyal çevreler içinde yönetmeye alıştı. Bugünün dijital flört ortamı ise neredeyse sınırsız bir rakip ve seçenek havuzu sunuyor. Sosyal medya, flört uygulamaları ve çevrimiçi görünürlük, kişinin kendini yalnızca yakın çevresiyle değil, sürekli genişleyen bir romantik pazarla kıyaslamasına yol açıyor.
Bu ortam özellikle erkekler için baskıyı artırabiliyor. Geleneksel flört rollerinde erkeklerin daha sık başlatıcı konumda olması, modern rekabetle birleştiğinde bazı erkekleri “kendimi nasıl fark ettiririm?” sorusuna daha maliyetli cevaplar vermeye itebilir. Araştırmacıların başlangıçtaki varsayımı, bazı erkeklerin düşük “eş değeri” algısını telafi etmek için aşırı yatırım davranışına yönelebileceğiydi. Başka bir deyişle, fiziksel çekiciliğini, sosyal statüsünü ya da romantik değerini düşük gören biri, pahalı jestlerle bu açığı kapatmaya çalışıyor olabilirdi.
Ancak bulgular bu basit açıklamayı desteklemedi. Erkeklerin kendi fiziksel çekicilikleri, sosyal statüleri veya genel romantik değerlerine ilişkin değerlendirmeleri, aşırı romantik ısrarı güçlü biçimde öngörmedi. Asıl belirleyici değişken, bir ilişki bulamama ve yaşlanırken yalnız kalma korkusuydu.
Aşırılık ve Takıntı Aynı Pakette
Araştırmanın ilk aşaması, bu davranışın hangi parçalardan oluştuğunu tanımlamaya ayrıldı. İlk grupta 116 yetişkinden bu tür davranışları açık uçlu biçimde tarif etmeleri istendi; ardından 299 kişilik ikinci bir grup bu tanımların kavramı ne kadar iyi karşıladığını değerlendirdi. Sonuçta iki ana boyut ortaya çıktı: aşırılık ve takıntı.
Aşırılık; büyük miktarda para harcamak, sürekli övgü sunmak, kişinin ilgisini kazanmak için ölçüsüz fedakârlık yapmak gibi davranışları kapsıyor. Takıntı ise romantik hedefe saplantılı biçimde odaklanmak, onu savunmakta aşırıya kaçmak ve neredeyse idealize etmek anlamına geliyor. Dışarıdan bakanlar bu davranışları sergileyen kişileri genellikle düşük benlik saygısına sahip, kimlik duygusu zayıf ve romantik açıdan daha az çekici buldu.
Bu nokta önemli: Davranışı yapan kişi bunu sadakat ya da bağlılık olarak görebilir, fakat gözlemci için aynı davranış çoğu zaman sınır ihlali, özsaygı eksikliği veya karşılıksız ısrar gibi okunuyor. Flörtte niyet ile algı arasındaki fark, davranışın sonucunu belirleyebiliyor.
Yalnızlık Korkusu Harekete Geçince
İkinci çalışmada 200 erkek, kendi çekicilik algıları, sosyal baskınlıkları, romantik deneyimleri, kişilik özellikleri ve aşırı romantik ısrar eğilimleri açısından değerlendirildi. Ayrıca katılımcılara yalnız kalma korkusunu ölçen sorular yöneltildi. Sonuçlar, bu korkunun davranışı en güçlü açıklayan psikolojik değişken olduğunu gösterdi. Hiç partner bulamama veya yaşlanırken yalnız kalma kaygısı yüksek olan erkekler, geçmişte daha fazla takıntılı ve aşırı romantik girişimde bulunduklarını bildirdi.
Üçüncü deney bu ilişkinin yalnızca korelasyon olup olmadığını test etmeye çalıştı. 584 bekar erkekten bazıları, yakın bir arkadaşının düğününe yalnız gitmeyi ve ardından boş bir eve dönmeyi hayal ettiren bir senaryo okudu. Kontrol grubundakiler ise aynı düğünü sosyal bağlantılarla geçen daha nötr bir deneyim olarak düşündü. Yalnızlık hissini tetikleyen senaryoyu okuyan erkeklerde yalnız kalma korkusu geçici olarak yükseldi.
Bunun davranışa dönüşmesi için ise bir hedef gerekiyordu. Zaten mevcut bir romantik ilgisi olan erkekler, bu kaygı yükseldiğinde o kişiye yönelik aşırı ısrar davranışlarına daha yatkın olduklarını bildirdi. Belirli bir romantik hedefi olmayan erkeklerde aynı etki görülmedi. Bu bulgu, yalnızlık korkusunun kendi başına rastgele davranış üretmediğini; ancak zihinde belirli bir kişi varsa ona yönelen yoğun bir stratejiye dönüşebildiğini düşündürüyor.
Araştırmanın Söylemediği Şeyi de Duymak Gerek
Bu çalışma, erkekleri karikatürleştirmek ya da tek taraflı ilgiyi otomatik olarak patolojik ilan etmek için okunmamalı. Araştırmacılar da bazı sınırlara dikkat çekiyor. Çalışma çoğunlukla erkeklere odaklanıyor; oysa kadınlar da yalnızlık kaygısı, ilişki baskısı ve flört piyasasının rekabetiyle karşılaşıyor. Kadınlarda benzer kaygılar farklı davranışlarla, örneğin görünüşe daha fazla yatırım yapma veya yoğun duygusal emek sunma biçiminde ortaya çıkabilir.
Ayrıca deneyde kullanılan yalnızlık senaryosu, yalnız kalma korkusunun yanında genel bir olumsuz ruh hali de yaratmış olabilir. Gelecek araştırmaların bu duyguları daha ayrıntılı ayırması gerekecek. Yine de çalışma, romantik ısrarın yalnızca “özgüven eksikliği” veya “düşük çekicilik” etiketiyle açıklanamayacağını gösterdiği için değerli. Bazen kişi kendini değersiz gördüğü için değil, yalnız kalma ihtimalini katlanılmaz bulduğu için aşırı yatırım yapıyor olabilir.
Bu bulgunun pratik karşılığı şu: Sağlıklı flört davranışı, kişinin ilgisini göstermesi kadar karşı tarafın sınırlarını ve karşılıklılık düzeyini okuyabilmesine de bağlı. Yalnız kalma korkusu yükseldiğinde insan, ilgiyi ikna edilmesi gereken bir hedef gibi görmeye başlayabilir. Oysa romantik yakınlık, maliyetli jestlerin toplamından çok, iki tarafın da özgürce ve karşılıklı biçimde kurduğu bir temas alanı. Yeni çalışma, modern flört kültüründe en zor becerilerden birinin belki de bu olduğunu hatırlatıyor: korkudan değil, karşılıklılıktan hareket etmek.